21 Mayıs 2021 tarihinde TBMM’ne Sunulan Vergi Barışı Kanun Teklifi

Dr. Celal Çelik, Yeminli Mali Müşavir

ECC Denetim

Photo by Breakingpic on Pexels.com

Adalet ve Kalkınma Partisi, Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi’ni 21 Mayıs 2021 tarihinde TBMM’ne sunmuştur. Af Kanunu veya Vergi Barışı Kanunu olarak adlandırılan bu Kanun Teklifinde 15 madde yer almaktadır.

Kanun teklifine ulaşmak için linki tıklayınız.

Kanun Teklifinin içeriği bu yazımızda özetlenmiştir. 

Kanun Teklifi metninde, TBMM komisyon ve genel kurul görüşmeleri sırasında değişiklikler olması muhtemeldir. Bu nedenle, yazılanların değişme ihtimalini de göz önünde tutmakta yarar bulunmaktadır.

Vergi barışı, af kanunu veya yapılandırma kanunu olarak adlandırılan bu Kanun Teklifinde aşağıdaki konular yer almaktadır.

  • Kesinleşmiş alacakların yapılandırılması, (md.2, md.7)
  • Kesinleşmemiş alacakların yapılandırılması, (md.3)
  • İnceleme ve tarhiyat aşamasındaki işlemler (md.4)
  • Matrah ve vergi artırımı (md.5)
  • İşletme kayıtlarının düzeltilmesi (Kasa, ortaklardan alacak, stok demirbaş vb. affı) (md.6)
  • SGK işçilik cezalarına ilişkin düzenleme (md.8)
  • Mesleki Oda vb. diğer kurumların alacakların yapılandırılması (md.10)
  • Duran varlıkların yeniden değerlenmesi

Bunların dışında Kanun Teklifinin 12 – 13’ncü maddelerinde 5510 sayılı Kanun ve 5834 sayılı Karşılıksız Çek ve Protestolu Senetler ile Kredi ve Kredi Kartı Borçlarına İlişkin Kayıtlarının Dikkate Alınmaması Hakkında Kanunla ilgili düzenlemeler de yer almaktadır.

Kanun Teklifinde yer alan düzenlemelerin içeriği aşağıda özetlenmiştir.

Kesinleşmiş alacakların yapılandırılmasına ilişkin düzenlemeler

Kesinleşmiş alacakların yapılandırılmasına dönük düzenlemeler daha önce çıkan vergi barışı kanunlarına benzerlik göstermekte olup uygulamanın ana hatları aşağıdaki gibidir.

Kanun Teklifine göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı (Vergi Daireleri), Ticaret Bakanlığı (Gümrük İdaresi), Sosyal Güvenlik Kurumu, İl Özel İdareleri, Belediyeler, YİKOB (Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı) idarelerine olan kesinleşmiş borçlar kapsama alınmıştır. 

30 Nisan 2021 tarihi ve daha eski dönemlere ilişkin tahakkuk etmiş borçlar kapsamdadır.

Yapılandırmaya konu alacaklar genel hatları ile aşağıdaki gibidir.

  • Vergiler, 
  • Vergi cezaları, 
  • Gümrük Vergileri,
  • Bazı idari para cezaları (düzenleyici ve denetleyici kurumlar tarafından verilenler ile Kovid-19 nedeniyle ve tütün kullanımından kaynaklı İPC’ler kapsam dışındadır), 
  • Sigorta primleri,
  • Yukarıdaki alacaklarla ilgili faiz, zam vb. feri alacaklar.

Yapılandırma konusu hesaplanan tutarın peşin veya 18 taksitte (toplam 36 ay sürede) ödenmesi gerekmektedir. Belediyelerin merkezi hükümete olan borçlarında daha uzun süreler belirlenmiştir.

  • Yapılandırma sonucunda, asla bağlı faiz, ceza vb. feri alacaklar silinmektedir. 
  • Asla bağlı olmayan cezalar (usulsüzlük, özel usulsüzlük) %50’si silinecektir.
  • Diğer taraftan, yapılandırma konusu tutarın aslı ile Yurtiçi Üretici Fiyat Endeksine (Yİ-ÜFE) göre hesaplanan faiz tutarı ve yeni ödeme şekline göre belirlenen katsayıdan oluşan tutarın ödenmesi gerekmektedir.

Yİ-ÜFE faiz tutarında peşin ve iki taksitli ödeme şekillerinde %90 ve %50 oranlarında oranında indirim yapılmaktadır. Diğer taksit seçeneklerinde bir indirim yapılmamakta ayrıca, belirlenen katsayıya göre ilave faiz ödenmektedir. Örneğin 6 eşit taksitte ödeme tercih edildiğinde, 1,09 katsayısı kullanılmaktadır. Başka bir ifade ile %9 faiz ile tutar 6 eşit taksite bölünmektedir. Taksitler 2 ayda bir ödendiği için yıllık faiz oranı da yaklaşık %9 olmaktadır.

Kanun teklifinde yer alan indirim ve artırım tutarları aşağıdaki gibidir.

Ödeme türüPeşin ve 2 taksit halinde İndirim  & Diğerlerinde artış katsayısı
Peşin ödemeYİ-ÜFE tutarında %90 indirim
2 taksitte ödemeYİ-ÜFE tutarında %50 indirim
6 taksit1,09
9 taksit1,135
12 taksit1,18
18 taksit1,27

Bu maddeyle ilgili son başvuru tarihi olarak 31/8/2021 olarak belirlenmiştir. İlk ödeme tarihi SGK için 31/10/2021, diğer borçlar için 30/9/2021 olarak belirlenmiştir. Cumhurbaşkanı başvuru ve ilk taksit ödeme sürelerini 1 ay uzatmaya yetkilidir (Kanun Teklifi Md. 9/16).

Kesinleşmemiş Alacaklara İlişkin Düzenleme

Kanunun Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih itibariyle kesinleşmemiş alacaklarda, alacağın bulunduğu aşamaya göre vergi aslında indirimler yapılmaktadır. Ayrıca yapılanma sonrasında faiz gibi feri alacaklar ve cezalar büyük ölçüde ortadan kaldırılmaktadır. Uygulama özet olarak aşağıdaki gibidir.

  • Kesinleşmemiş vergilerin %50’si silinmektedir. 
  • Vergi aslına bağlı ceza, faiz vb. feriler silinmektedir.
  • Verginin normal vadesine göre hesaplanan Yİ-ÜFE endeksine bağlı faiz ile ödeme vadesine bağlı katsayı tutarına bağlı faizin ödenmesi gerekmektedir.
  • Asla bağlı olmayan cezaların ise %25’i ödenecektir.

Diğer taraftan, kesinleşmemiş alacağın bulunduğu hukuki duruma göre, yukarıda yer alan oranlar değişebilmektedir. Detaylar için Kanun Teklifinin 3’ncü maddesine bakılabilir.

Kesinleşmemiş alacakların ödenmesine ilişkin kurallar da “kesinleşmiş alacakların” ödenme koşulları ile paralellik göstermektedir.

İnceleme ve tarhiyat aşamasındaki işlemler (md.4)

Kanun teklifinin 4’ncü maddesinde, inceleme ve tarhiyat aşamasındaki işlemlere dönük düzenlemeler yapılmıştır. Söz konusu işlemlerin tarh aşamasının tamamlanmasından sonra kanun çerçevesinde yararlanabilmek mümkündür. Bu aşamada bulunan vergilerle ilgili uygulama aşağıdaki gibidir.

  • Kesinleşmemiş vergilerin %50’si silinmektedir. 
  • Vergi aslına bağlı ceza, faiz vb. feriler silinmektedir.
  • Verginin normal vadesine göre hesaplanan Yİ-ÜFE endeksine bağlı faiz ile ödeme vadesine bağlı katsayı tutarına bağlı faizin ödenmesi gerekmektedir.
  • Asla bağlı olmayan cezaların ise %25’i ödenecektir, kalan kısım silinecektir.

Matrah ve vergi artırımı (md.5)

Kanun taslağının 5’nci maddesinde matrah ve vergi artırımı konusu düzenlenmiştir. Buna göre, gelir, kurumlar, katma değer vergisi beyanları ile bazı gelir vergisi stopaj beyanlarının belli oranlarda artırılmasına imkân sağlanmaktadır. Matrah ve vergi artırımında bulunan mükelleflere, artırım yaptıkları vergi türleri için ilgili yıllarda vergi incelemesi yapılmaması imkânı sağlanmaktadır. Kanun taslağına göre, artırılan matrah tutarları için %15 ve %20 oranlarında vergi ödenmesi öngörülmektedir. Buna göre, matrah artırım tablosu aşağıda gösterilmiştir.

YılArtış Oranıİşletme Hesabına Tabi Gelir Vergisi Mükellefleri İçin Asgari Matrah Artış Tutarı (TL)Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Asgari Matrah Artış Tutarı (TL)Kurumlar Vergisi Mükellefleri için %15 orana göre Asgari Vergi Tutarı (TL) (*)
201630%31.90094.000                        14.100 
201730%33.20099.600                        14.940 
201825%35.250105.800                        15.870 
201920%37.500112.400                        16.860 
202020%42.500127.500                        19.125 

 (*) Kanun teklifinde md.2 ve 3’te yer alan borç yapılandırmasından yararlanan mükellefler için %20, yararlanmamış olanlar için %15 oranı belirtilmiştir.

Diğer taraftan, ücretlere ilişkin stopajlarla, KDV beyanlarında da belli oranlarda matrah artırımı yapılması mümkündür.

Uygulamanın detayları ve istisnaları Kanun tasarısının 5’nci maddesinde yer almaktadır.

İşletme kayıtlarının düzeltilmesi (Kasa, ortaklardan alacak, stok demirbaş vb. affı) (md.6)

İşletme bilançosuna eklenecek olan stoklar ve duran varlıklara ilişkin düzenleme

İşletme kayıtlarının düzeltilmesine dönük madde çerçevesinde işletmede filline olan ancak kayden bulunmayan emtia, makine, teçhizat ve duran varlıkların rayiç bedeliyle bilançoya alınması mümkündür. Makine ve taçhizat için hesaplanan karşılık tutarları birikmiş amortisman gibi dikkate alınacaktır. Emtia için olan karşılık ise öz sermaye unsuru gibi dikkate alınacaktır.

İşletme bilançosuna eklenen bu varlıklar için sorumlu sıfatı ile KDV hesaplanacaktır. Bilançoya eklenen mallar için ödenen KDV indirim konusu yapılabilecektir. Ancak duran varlıklar için ödenen KDV’nin indirim konusu yapılamayacaktır.

Bilançodan çıkarılacak olan stok, makine, teçhizat ve demirbaşlara ilişkin düzenleme

Söz konusu kapsam çerçevesinde bilançodan çıkarılacak mal ve duran varlıklar için geçerli kâr oranları kullanılarak fatura düzenlenecek ve bilançodan çıkarılacaktır. Hesaplanan bu tutarlar mükellefin gelir/kurumlar vergisi matrahlarına dahil edilecek ve işlem KDV’ye tabi tutulacaktır. İşlemle ilgili herhangi bir ceza uygulanmayacaktır.

Kasada bulunmayan paralar ile ortaklardan alacaklı tutarlara dönük düzenleme

Kurumlar vergisi mükelleflerinin 31 Aralık 2020 tarihli bilançosuna göre bilançoda görünen ancak işletmede yer almayan kasa mevcutları ile ortaklardan alacaklar tutarlarının %5 vergi ödeyerek bilançodan çıkarılması imkânı sunulmaktadır. Söz konusu tutarlar ortaklar yönünden gelir sayılmamaktadır.

Uygulamanın detayları Kanun tasarısının 6’ncı maddesinde yer almaktadır.

SGK işçilik cezalarına ilişkin düzenleme (md.8)

Nisan 2021 ve öncesi dönemlere ait Sosyal Güvenlik Kurumu Borçları ile inşaatlar ve ihale konusu işler nedeniyle saptanan eksik işçilik tutarları üzerinden hesaplanan sigorta primleri ile buna bağlı feri alacakların yapılandırılmasına dönük düzenleme yapılmıştır.

Mesleki Oda vb. diğer kurumların alacakların yapılandırılması (md.10)

Kanun teklifinin 10’ncu maddesinde aşağıdaki alacakların yapılandırılmasına dönük düzenleme yapılmıştır.

  • SGK’nun iş kazası, meslek hastalıkları gibi nedenlerle işverenlere rücu ettiği alacakları ile yersiz ödenen emekli aylıklarından yapılan ödemeler
  • TOBB ve üye oda ve borsalara olan aidat, birlik payı vb nitelikteki borçlar
  • SMMM ve YMM odalarına olan aidat borçları

Duran varlıkların yeniden değerlenmesine dönük bir düzenleme getirilmektedir.

Kanun tasarısının 11’nci maddesi ile bilanço usulünde defter tutan mükelleflerin taşınmazlarını ve amortismana tabi duran varlıklarını 31 Aralık 2021 tarihine kadar yeniden değerleyebilmelerine imkân sağlamaktadır. Yİ-ÜFE artış oranları dikkate alınarak yapılacak olan değerleme artışları üzerinden, %2 oranında vergi ödenecektir.

Diğer Düzenlemeler

Kanun teklifinin diğer maddeleri aşağıdaki gibidir.

  • Md. 12 ile 5510 sayılı Kanuna Geçici 84’ncü madde eklenmektedir. Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar ile tarımda kendi adına bağımsız çalışanların prim borçlarına dönük  bir düzenleme yapılmaktadır.
  • Md. 13 ile 5834 sayılı Kanuna geçici 3’ncü madde eklenmektedir. Karşılıksız çek, protesto edilmiş senetleri bulunanlar ile bankacılık kesimine borç ödemelerini aksatan kişilerin borçlarını ödemesi veya yeniden yapılandırması halinde, Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi nezdinde tutulan kayıtlarda dikkate alınmamasına dönük bir düzenleme yapılmaktadır.

Söz konusu Kanun teklifinin önümüzdeki süreçte TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda ve sonrasında da Genel Kurul’da görüşülmesi beklenmektedir. Söz konusu görüşmelerde, Kanun teklifinde yer alan oranların değişmesi, sürelerin yeniden belirlenmesi ve kapsamın genişletilip ya da daraltılması muhtemeldir. Bu nedenle ilgili kişilerin mevzuat değişikliklerini takip etmesinde yarar bulunmaktadır. Öte yandan Kanun teklifi yürürlüğe girmeden bir sonuç doğurmamakta olduğunu hatırlatmak isteriz.

Dr. Celal Çelik, Yeminli Mali Müşavir,

(c) ECC Denetim

Sosyal Medyada Paylaş
Kategoriler
Arşivler